Cuộc Đua Physical AI: Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam Đang Ở Đâu?

Tháng 5/2026 — Cuộc đua AI không chỉ là cuộc đua về LLM hay chatbot. Trên khắp châu Á, một chiến trường mới đang nóng lên: Physical AI — trí tuệ nhân tạo có khả năng tương tác với thế giới vật lý. Nhật Bản, Hàn Quốc và Việt Nam đang định vị những vị trí hoàn toàn khác nhau trong cuộc chơi này.

Physical AI là gì?

Nếu AI truyền thống là "bộ não", thì Physical AI là "bộ não có cơ bắp và giác quan" để hành động trong thế giới thực.

Cụ thể, Physical AI tập trung vào ba khả năng then chốt:

Tương tác với thế giới vật lý: Robot, xe tự lái, máy móc thông minh
Tự chủ hành động: Không chỉ đưa ra lời khuyên mà tự mình thực thi nhiệm vụ phức tạp
Học hỏi từ môi trường: Kết hợp dữ liệu từ cảm biến (thị giác, xúc giác, âm thanh) để thích nghi

Các thuật ngữ "Embodied AI" hay 具身智能 (Trung Quốc) cũng mang ý nghĩa tương tự. Đây là bước tiến tất yếu từ AI sinh sản (Generative AI) sang AI hành động (Agentic AI).

🇯🇵 Nhật Bản: "Kẻ Đến Sau" Với Đại Chiến Lược 3.000 Tỷ Yên

Thừa nhận sự thật, rồi hành động quyết liệt

Cuối năm 2025, chính phủ Nhật Bản công bố "Kế hoạch Cơ bản về Trí tuệ Nhân tạo" — thẳng thắn thừa nhận tình trạng "tụt hậu đáng kể" so với Mỹ và Trung Quốc. Đây là điều hiếm thấy từ một cường quốc công nghệ.

Ngân sách khủng

1.230 tỷ Yên (~7,9 tỷ USD) cho phát triển bán dẫn và AI trong năm tài khóa 2026 — gần gấp 3 lần năm trước
387,3 tỷ Yên riêng cho phát triển mô hình AI nội địa
3.000 tỷ Yên (~190 tỷ USD) siêu dự án 3 năm hợp tác công-tư

"Biệt đội quốc gia" SoftBank + NEC + Honda + Sony

Nhật Bản không để các công ty cạnh tranh lẫn nhau. Thay vào đó, chính phủ tập hợp bốn "ông lớn" vào một liên minh:

Công ty	Trách nhiệm
SoftBank	Phát triển hạ tầng và mô hình nền tảng AI
NEC	Hạ tầng AI và bảo mật
Honda	AI cho xe tự lái và robot
Sony	AI cho robot và thiết bị giải trí

Mục tiêu: tạo ra mô hình AI nền tảng với 1.000 tỷ tham số dành riêng cho ứng dụng vật lý.

Thị trường AI Nhật Bản

2025: ~7,9 tỷ USD
2034: ~39,1 tỷ USD
CAGR: ~18,8%

Vũ khí bí mật của Nhật Bản

Đây mới là điều thú vị: Nhật Bản có một lợi thế mà Thung lũng Silicon hay Bắc Kinh khó có thể sao chép. Đó là "tri thức ẩn" (暗黙知) — những kỹ năng chế tạo tinh vi, chuyên môn sâu trong robot và tự động hóa được tích lũy qua hàng thập kỷ.

🇰🇷 Hàn Quốc: Tham Vọng Top 3 Thế Giới

"AI sẽ quyết định tương lai đất nước"

Đó là tuyên bố của Tổng thống Hàn Quốc. Seoul không giấu ambi, đặt mục tiêu lọt vào nhóm 3 cường quốc AI hàng đầu thế giới.

Đầu tư chưa từng có

10,1 nghìn tỷ Won (~7,3 tỷ USD) cho AI năm 2026 — gấp 3 lần năm trước
Thành lập các trung tâm nghiên cứu và testbed Physical AI với quy mô 1.000 tỷ Won/5 năm

"15 Dự án AI Tiên Phong"

Hàn Quốc triển khai chiến lược "AI Đại Chuyển đổi" với 15 dự án trọng điểm:

🤖 Robot AI
🚗 Ô tô tự lái
🚢 Tàu thủy thông minh
🏭 Nhà máy AI
🏠 Thiết bị gia dụng AI
🚁 Drone

Kỷ lục thế giới: Tốc độ ứng dụng

Microsoft ghi nhận Hàn Quốc là quốc gia có tỷ lệ áp dụng công cụ AI tạo sinh cao nhất thế giới vào cuối năm 2025. Đây là minh chứng cho khả năng hấp thụ công nghệ nhanh chóng của cả khu vực công và tư nhân.

⚔️ Trung Quốc: "Công Xưởng Robot" Đang Nghiền Nát Thế Giới?

Tại sao Trung Quốc mới là "big bad wolf"

Không phải Mỹ, không phải Nhật Hàn — theo các phân tích quốc tế, Trung Quốc mới là đối thủ đáng sợ nhất trong cuộc đua Physical AI.

Lợi thế không thể ngăn cản

Quy mô sản xuất: Giống như cách Trung Quốc thống trị xe điện (EV), họ đang dùng chuỗi cung ứng và chi phí để sản xuất robot nhanh và rẻ hơn.

Theo Morgan Stanley: Nếu không có Trung Quốc, chi phí xây dựng chuỗi cung ứng robot sẽ cao gấp 3 lần.
CEO NVIDIA Jensen Huang thừa nhận: Trung Quốc dẫn đầu về robot nhờ chuỗi cung ứng phần cứng.

Số lượng khổng lồ: Hơn 140 nhà sản xuất robot tại Trung Quốc, tạo nên một hệ sinh thái cạnh tranh khốc liệt và đổi mới nhanh chóng.

Từ "trình diễn" sang "làm thật": Tại CES 2026, các công ty Trung Quốc không chỉ show muscle mà tập trung vào robot "có thể làm việc được ngay" (doing dirty work) trong nhà máy và hậu cần.

So Sánh Ba Con Đường

Yếu tố	🇯🇵 Nhật Bản	🇰🇷 Hàn Quốc	🇨🇳 Trung Quốc
Vị thế	"Kẻ đến sau" đầy tiềm lực	"Người tiên phong" năng động	"Kẻ dẫn đầu" về quy mô
Mục tiêu	Quốc gia phát triển AI thuận lợi nhất	Top 3 AI thế giới	Thống trị toàn cầu
Chiến lược	"Chất lượng" — tích hợp AI vào robot ưu việt sẵn có	"Siêu tốc" — ứng dụng AI vào mọi ngóc ngách	"Số lượng" — sản xuất hàng loạt, giá rẻ
Vũ khí bí mật	Tri thức ẩn từ ngành chế tạo	Tốc độ thương mại hóa	Chuỗi cung ứng hoàn chỉnh
Điểm yếu	Chậm thương mại hóa, tụt hậu về LLM	Phụ thuộc công nghệ lõi nước ngoài	Chất lượng ở phân khúc cao cấp

🇻🇳 Việt Nam: "Công Xưởng Số" Hay Trung Tâm R&D?

Chiến lược quốc gia đầy tham vọng

Việt Nam đặt mục tiêu top 5 ASEAN và top 60 thế giới về AI vào năm 2030, thậm chí vươn lên top 3 Đông Nam Á.

Luật AI — Dấu mốc lịch sử

Tháng 1/2025, Việt Nam thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo, có hiệu lực từ 1/3/2026. Đây là một trong những khung pháp lý toàn diện đầu tiên về AI tại Đông Nam Á.

Thị trường tăng trưởng nóng

2024: ~0,75 tỷ USD
2033: ~2,81 tỷ USD
CAGR: ~40%

Dòng vốn đầu tư tăng gấp 8 lần: từ 10 triệu USD (2023) lên 80 triệu USD (2024).

Hệ sinh thái doanh nghiệp

Các "ông lớn" đang dẫn dắt:

FPT: "Nhà máy AI" 200 triệu USD
Vingroup: Hệ sinh thái AI đa ngành
Viettel AI, VNPT AI, VinAI, CMC, Zalo AI: Hạ tầng AI quốc gia

Startup cũng trỗi dậy mạnh mẽ: số lượng startup AI tăng từ 60 (2021) lên 278 (2024). Nổi bật như AI Hay với hơn 15 triệu lượt tải, vượt mặt các "ông lớn" toàn cầu về người dùng thực tại thị trường nội địa.

Physical AI: Việt Nam Ở Đâu?

Honest answer: Chưa sẵn sàng cho cuộc đua trực tiếp.

Khái niệm Physical AI vẫn còn khá mới tại Việt Nam. Tuy nhiên, có những tín hiệu tích cực:

Qualcomm chọn Hà Nội mở trung tâm R&D AI thứ ba trên toàn cầu — minh chứng cho sự dịch chuyển từ gia công sang nghiên cứu
Việt Nam có lợi thế nền tảng từ ngành sản xuất và chế tạo — có thể tham gia chuỗi cung ứng robot toàn cầu

Bài Học Rút Ra

Ba mô hình phát triển

Cuộc chiến Physical AI không chỉ là đua công nghệ. Đó là sự cạnh tranh giữa ba mô hình kinh tế:

Trung Quốc: "Lấy đại trà nuôi tinh hoa" — dùng quy mô nghiền nát đối thủ
Hàn Quốc: "Tập trung mũi nhọn" — dùng tốc độ dẫn đầu thị trường
Nhật Bản: "Lấy chất lượng làm vũ khí" — dùng sự hoàn hảo trong chế tác tạo ra sản phẩm không thể thay thế

Việt Nam nên đi con đường nào?

Thay vì cạnh tranh trực tiếp về vốn hay hạ tầng, con đường khả thi nhất cho Việt Nam là:

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao — lợi thế cạnh tranh về chi phí nhân sự
Tạo môi trường pháp lý thuận lợi — điều này đã làm được với Luật AI
Trở thành trung tâm R&D AI của khu vực — Qualcomm đã chọn Hà Nội

Kết Luận

Cuộc đua Physical AI đang định hình lại bản đồ công nghiệp toàn cầu. Nhật Bản và Hàn Quốc đang đặt cược vào một tương lai nơi AI không chỉ "nghĩ" mà còn phải "làm". Trung Quốc với lợi thế sản xuất khổng lồ đang trở thành đối thủ đáng gờm nhất.

Còn Việt Nam? Câu trả lời nằm ở chính những người đang đọc bài viết này. Chúng ta có thể không phải là nước dẫn đầu cuộc đua, nhưng với lợi thế nhân lực, môi trường pháp lý đang hoàn thiện, và vị trí địa lý chiến lược — chúng ta hoàn toàn có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị AI toàn cầu.

Lưu ý: Bài viết dựa trên các nguồn thông tin thu thập đến tháng 4/2026. Các số liệu và chính sách có thể thay đổi.